Odstavek 5

Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur. Itaque hunc et Tarentini et Locrenses et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare cognitione atque hospitio dignum existimarunt. Hac tanta celebritate famae cum esset iam absentibus notus, Romam venit Mario consule et Catulo. Nactus est primum consules eos quorum alter res ad scribendum maximas, alter cum res gestas tum etiam studium atque auris adhibere posset. Statim Luculli, cum praetextatus etiam tum Archias esset, eum domum suam receperunt. Dedit etiam hoc non solum lumen ingeni ac litterarum verum etiam naturae atque virtutis ut domus, quae huius adulescentiae prima favit, eadem esset familiarissima senectuti.

Erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum,
studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur

• quam nunc isdem in oppidis,

et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae non neglegebantur.
Itaque hunc et Tarentini et Locrenses et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt,
et omnes

• qui aliquid de ingeniis poterant iudicare

cognitione atque hospitio dignum existimarunt.

• Hac tanta celebritate famae
  • cum esset iam absentibus notus,

Romam venit

• Mario consule et Catulo.

Nactus est primum consules eos

• quorum alter res ad scribendum maximas, alter cum res gestas tum etiam studium atque auris adhibere posset.

Statim Luculli,

• cum praetextatus etiam tum Archias esset,

eum domum suam receperunt.
Dedit etiam hoc non solum lumen ingeni ac litterarum verum etiam naturae atque virtutis

• ut domus,
  • quae huius adulescentiae prima favit,
• eadem esset familiarissima senectuti.

Italija je bila tedaj polna grške umetnosti in znanosti: tem študijem so se tudi v Laciju posvečali intenzivneje, kot to delajo sedaj v istih mestih, pa tudi tu v Rimu jih niso zanemarjali, saj je bila politična situacija mirna. Tako so Tarentinci, Lokrijci, Regijci in Neapeljčani Arhijo obdarili z državljanstvom in z drugimi nagradami. Vsem, ki so bili nekako sposobni presojati o nadarjenosti, se je zdelo vredno, da ga spoznajo in pogostijo. Ko je zaradi tako velike slave dosegel prepoznavnost tudi med tistimi, ki so živeli daleč proč, je dospel v Rim za časa konzulata Marija in Katula. Že takoj je naletel na taka konzula, da mu je eden izmed njiju lahko ponudil izjemna junaštva kot snov za pisanje, drugi pa bodisi junaštva bodisi zanimanje za književnost in posluh. Družina Lukulov ga je takoj, ko je nosil še togo preteksto, sprejela na svoj dom. Dejstvo, da mu je dom, ki ga je kot prvi najprisrčnejše sprejel kot mladeniča, izkazoval enako prisrčnost tudi kot starcu, je dokaz ne samo njegove pesniške nadarjenosti, ampak tudi njegove prirojene krepostnosti.