Paragrafi 19
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa atque solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt, permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt. Ergo illi alienum, quia poeta fuit, post mortem etiam expetunt; nos hunc vivum qui et voluntate et legibus noster est repudiamus, praesertim cum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam? Nam et Cimbricas res adulescens attigit et ipsi illi C. Mario qui durior ad haec studia videbatur iucundus fuit.
Sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen
- quod nulla umquam barbaria violavit.
Saxa atque solitudines voci respondent,
bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt;
nos
- instituti rebus optimis
non poetarum voce moveamur?
Homerum Colophonii civem esse dicunt suum,
Chii suum vindicant,
Salaminii repetunt,
Smyrnaei vero suum esse confirmant
itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt,
permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
Ergo illi alienum,
- quia poeta fuit,
post mortem etiam expetunt;
nos hunc vivum
- qui et voluntate et legibus noster est
repudiamus,
- praesertim cum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias
- ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam?
Nam et Cimbricas res adulescens attigit
et ipsi illi C. Mario
- qui durior ad haec studia videbatur
iucundus fuit.
Sia dunque sacro per voi, che siete delle persone così colte, questo nome di poeta che nessun popolo barbaro ha mai profanato. Le montagne e i deserti riecheggiano la voce umana, le bestie feroci non di rado vengono ammansite dal canto e si fermano; e noi, educati con la migliore formazione, potremmo non sentirci commossi dalla voce dei poeti? Gli abitanti di Colofone dicono che Omero è loro concittadino, quelli di Chio lo rivendicano come loro, quelli di Salamina lo pretendono, gli Smirnesi a loro volta garantiscono che appartiene a loro e perciò gli hanno persino dedicato un tempio in città; e molti altri inoltre se lo disputano tra loro e se lo contendono. Dunque costoro si contendono come proprio, dopo la sua morte, uno straniero perché era un poeta; e noi vogliamo respingere lui, che è vivo, che è nostro sia per volontà sia per legge, soprattutto quando da molto tempo ha dedicato tutta la sua attività e tutto il suo ingegno alla celebrazione della gloria e della lode del popolo romano? Da adolescente prese a cantare la guerra contro i Cimbri e fu caro perfino a quel Mario che pareva piuttosto restio a questi studi.