Paragraaf 32
Quae de causa pro mea consuetudine breviter simpliciterque dixi, iudices, ea confido probata esse omnibus; quae a foro aliena iudicialique consuetudine et de hominis ingenio et communiter de ipso studio locutus sum, ea, iudices, a vobis spero esse in bonam partem accepta, ab eo qui iudicium exercet certo scio.
ea confido probata esse omnibus;
- quae a foro aliena iudicialique consuetudine et de hominis ingenio et communiter de ipso studio locutus sum,
ea, iudices, a vobis spero esse in bonam partem accepta,
ab eo
- qui iudicium exercet
Wat ik over de zaak overeenkomstig mijn gewoonte kort en simpel heb uiteengezet, heren juryleden, heeft, naar ik vertrouw, bij allen instemming gevonden. Wat ik in afwijking van de juridische praktijk en gewoonte over het talent van de man en in het algemeen over zijn werkzaamheid heb gezegd, ik hoop, heren juryleden, dat u dit welwillend hebt willen aanvaarden, zoals de president van de rechtbank ongetwijfeld heeft gedaan.
'In overeenstemming met'.
'Rechtszaak/gerechtelijk proces'.
'Door allen' (dativus van betrekking, te verbinden met probata).
‘Gerechtelijke toespraken’, omdat rechtszaken op het forum werden gehouden (bijna een hendiadys met iudiciali consuetudine).
‘In het algemeen’.
'Artistieke en wetenschappelijke activiteit'.
Bijwoord, te verbinden met scio; certo (‘met absolute zekerheid’) is nadrukkelijker dan certe (‘zeker’).
De a.c.i. ea esse in bonam partem acceptam moet hierbij nog eens aangevuld worden.
Na de uiterst pathetische peroratio (§31) voelt deze afsluitende paragraaf als een soort retorische anticlimax. We kennen geen andere speech van Cicero die zo persoonlijk en zo kalm eindigt. Het is goed voorstelbaar dat hij de zinnen met en glimlach heeft uitgesproken.
De toespraak is inderdaad verrassend kort voor een gerechtelijke rede van Cicero, die normaliter lang van stof is. Zijn politieke toespraken in de senaat of in de contio (volksvergadering) konden echter een vergelijkbare lengte hebben (de vier toespraken tegen Catilina zijn bijvoorbeeld telkens niet langer dan deze).
Probare is een technische term voor een logos-gedeelte van een speech (in ons geval m.n. de refutatio in §8-11).
In plaats van met grote pathos eindigt Cicero met een duidelijk verwijs naar zijn ethos, wat je eerder in het exordium zou verwachten (zie essay over logos, ethos, pathos).
Cicero eindigt de toespraak met een luchtige opmerking, eigenlijk een aan zijn broer gericht grapje. Dat Quintus en hij op één lijn zaten, wist niet alleen Cicero, maar heel Rome (zie commentaar bij inhoud).
Vaak gebruikt als synoniem voor juridische speeches, omdat alle rechtszaken in de open lucht op het forum gehouden werden (zie plattegrond). Maar we moeten er rekening mee houden dat a foro aliena een conjectuur is, de manuscripten hebben firme a me (wat geen goede zin oplevert); zie essay over loci critici.
De praetor die dit gerechtshof voorzat was Cicero’s geliefde broer Quintus, zoals we weten uit een laatantiek commentaar, de zogenaamde Scholia Bobiensia (zie hierover PDF met receptie-items). Cicero en zijn broer waren maatjes en werkten nauw samen: toen Cicero zich in 64 voor het consulschap kandidaat stelde, schreef Quintus een adviesboekje voor hem (Commentariolum petitionis, in de vertaling van Rogier van der Wal ‘Hoe je verkiezingen wint’).