Paragraaf 6
Erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret, adficiebatur summo honore, quod eum non solum colebant qui aliquid percipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant. Interim satis longo intervallo, cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam. Quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
Erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio,
audiebatur a M. Aemilio,
vivebat cum Q. Catulo et patre et filio,
a L. Crasso colebatur,
- Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret,
adficiebatur summo honore,
- quod eum non solum colebant
- qui aliquid percipere atque audire studebant
- verum etiam si qui forte simulabant.
- Interim satis longo intervallo,
- cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus
- et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet,
venit Heracleam.
- Quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere,
ascribi se in eam civitatem voluit
idque,
- cum ipse per se dignus putaretur,
tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
In die tijd was hij geliefd bij de beroemde Quintus Metellus Numidicus en diens zoon Pius, hij trad op voor Marcus Aemilius, hij was bevriend met vader en zoon Quintus Catulus, hij werd gewaardeerd door Lucius Crassus. Toen hij de Luculli, Drusus, de Octavii, Cato en de gehele familie van de Hortensii in vertrouwelijke omgang aan zich verbonden hield, verwierf hij het hoogste aanzien, omdat hij niet alleen werd gerespecteerd door degenen die iets wilden leren en horen, maar ook door degenen die dit louter simuleerden. Toen hij in die jaren na verloop van enige tijd met Marcus Lucullus naar Sicilië was vertrokken en met Lucullus weer uit die provincie terugkeerde, arriveerde hij in Heraclea. Omdat deze stad krachtens verdrag gelijkgerechtigd was, wilde hij zich daar als burger laten inschrijven en omdat hij persoonlijk daartoe waardig geacht werd, alsmede dankzij het gezag en de invloed van Lucullus, heeft hij dit bij de burgers van Heraclea gedaan gekregen.
Erat iucundus: ‘hij stond op goede voet met’
Het predicatieve PPP met tenere dient om een resultatief perfectum te omschrijven.
consuetudo = ‘vriendschap’.
domus: dit moet metaforisch begrepen worden, zoals hierboven in §5.
non solum qui studebant --- verum etiam si qui forte simulabant: de tweede groep, dus ‘zij die slechts deden alsof ze geïnteresseerd waren’ wordt met si qui op onbepaalde, hypothetische wijze beschreven, maar de indicatief = realis benadrukt dat zij werkelijk bestonden.
Het accusativus-onderwerp se (in principe niet noodzakelijk) benadrukt Archias' belangstelling.
cum... tum: 'zowel ... als vooral', tum leidt de sterker benadrukte reden in.
(Publiek) ‘aanzien’ of ‘prestige’.
(Privé) ‘reputatie’ of ‘invloed’.
De alinea begint met veel werkwoordsvormen in de imperfectum, die eerder een toestand dan een handeling uitdrukken. Dit helpt Cicero te laten zien hoe stabiel de steun van Archias vanuit alle genoemde Romeinen was.
De grotendeels asyndetische opsomming geeft het 'namedroppen' in de eerste zin een hamerend karakter.
Let op de volgorde van de gegeven informatie, die vooral tot uitdrukking komt in de persoonsvormen. Hoe is deze verdeeld tussen hoofd- en bijzinnen?
Hysteron proteron? Of hendiadys (audiendo percipere)?
Een opvallend chiasme.
Cicero benadrukt dat Heraclea al zeer lang een trouwe bondgenoot van Rome was geweest (zie ook inhoud). Misschien impliceert hij hiermee dat burgerschap in zo'n stad meer waard is dan in een andere. Dit is uiteraard geen juridisch geldig argument.
De eerste zin schetst levendig het netwerk van vooraanstaande families waarmee Archias in Rome omging. Zie ook de namenindex.
Q. Caecilius Metellus Numidicus was consul in 109 (generaal tegen Jugurtha).
Q. Caecilius Metellus Pius was consul in 80. Hij wordt later in de rede nog genoemd als homo sanctissimus modestissimusque omnium, §9, en als familiarissimus, §26.
Poëzie werd in die tijd nog hardop voorgelezen, vaak ook in de vorm van recitationes; vaak door de dichters zelf. Als voorname Romeinen alleen waren, lieten ze vaak een slaaf hardop voorlezen.
Marcus Aemilius Scaurus was consul in 115 en censor in 109.
Vader Quintus Lutatius Catulus was consul in 102 en zijn zoon Quintus Lutatius Catulus was consul in 78.
L. Licinius Crassus was consul in 95 en censor in 92. Hij was een beroemde redenaar. Crassus wordt ook genoemd in §11 (vanwege de census).
De Luculli zijn in deze speech alomtegenwoordig, eerst als gastheren voor Archias bij zijn aankomst in Rome (§5), vervolgens als mogelijke bemiddelaars van het burgerschap (civitas) voor Archias in §26; M. Lucullus (aanwezig) vir summa auctoritate et religione et fide, §8; L. Lucullus clarissimus imperator, getuige voor Archias' civitas (§§11 en 31) en, als fortissimus et clarissimus vir, onderwerp van Archias' werk over de Mithridatische Oorlog (uitgewerkt in §21). Q. Lutatius Catulus pater: §5 (Mario consule et Catulo).
M. Livius Drusus, volkstribuun in 91.
Cn. Octavius was consul in 87 en Cn. Octavius in 76.
M. Porcius Cato was volkstribuun in 99, de kleinzoon van de Censor en vader van Uticensis. Cato’s grootvader Cato Censor wordt naast Scipio, Laelius en anderen genoemd in §16.
L. Hortensius was consul in 108, Q. Hortensius Hortalus, de beroemde redenaar, was consul in 69.
Archias volgde Lucullus in diens gevolg toen deze gouverneur van het eiland was.
De stad waar Archias beweerde als burger ingeschreven te zijn, maar zie voor de complicaties de volgende paragrafen.
Het bondgenootschap tussen Heraclea en Rome ging terug tot het jaar 278 v.Chr. en hield gelijkheid tussen beide partners in (foedus aequo iure).