Paragraaf 4
Quod si mihi a vobis tribui concedique sentiam, perficiam profecto ut hunc A. Licinium non modo non segregandum, cum sit civis, a numero civium verum etiam, si non esset, putetis asciscendum fuisse. Nam ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis artibus quibus aetas puerilis ad humanitatem informari solet, se ad scribendi studium contulit, primum Antiochiae – nam ibi natus est loco nobili – celebri quondam urbe et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit. Post in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia sic eius adventus celebrabantur ut famam ingeni exspectatio hominis, exspectationem ipsius adventus admiratioque superaret.
- Quod si mihi a vobis tribui concedique sentiam,
perficiam profecto
- ut hunc A. Licinium non modo non segregandum,
- cum sit civis,
- a numero civium verum etiam,
- si non esset,
- putetis asciscendum fuisse.
- Nam ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis artibus
- quibus aetas puerilis ad humanitatem informari solet,
se ad scribendi studium contulit,
primum Antiochiae
- – nam ibi natus est loco nobili –
celebri quondam urbe et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit.
Post in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia sic eius adventus celebrabantur
Als ik zal bemerken dat dit door u wordt toegestaan en toegekend, zal ik ongetwijfeld bewerkstelligen dat u ervan overtuigd zult zijn dat mijn cliënt Aulus Licinius niet alleen niet uit het getal der burgers moet worden verwijderd – want hij is burger – maar dat hij, ook als hij geen burger zou zijn, als zodanig zou moeten worden toegelaten. Want zodra Archias de kinderschoenen ontgroeid was en na het onderwijs waardoor het kind tot een niveau van algemene beschaving pleegt te worden gevormd, een loopbaan als schrijver nastreefde, slaagde hij er in allereerst te Antiochië – daar is hij geboren uit voorname familie –, een drukbevolkte en welvarende stad met een hoog ontwikkelde bevolking en een zeer rijk cultuurleven, snel door zijn roemvol talent boven allen uit te blinken. Later werd in de rest van Klein-Azië en in heel Griekenland zijn optreden dermate bejubeld dat de reputatie van zijn talent door de verwachtingen en de verwachtingen door zijn persoonlijk optreden en de bewondering werden overtroffen.
Relatieve aansluiting, subjectsaccusativus in a.c.i. afhankelijk van sentiam.
De infinitivus esse is impliciet.
De infinitivus in het perfectum wordt gebruikt om een irrealis in de a.c.i. aan te duiden.
Temporeel onderschikkend voegwoord, dat de indicativus excessit introduceert
Locativus.
Ablativus van oorsprong, het duidt hier sociale status aan.
Het bijvoeglijk naamwoord verwijst naar een drukke, vaak overvolle plaats.
Participium praesens actief, gebruikt als bijvoeglijk naamwoord (attributief) in de ablativus, van het werkwoord adfluo, geconstrueerd met een ablativus van overvloed (eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis).
Ablativus van betrekking, afhankelijk van een werkwoord van uitmuntendheid (antecello).
Ceteri, ceterae, cetera betekent 'de anderen', 'de restanten', 'alle anderen' collectief en voor onbepaalde tijd beschouwd. Er wordt vaak een vergelijking gesuggereerd met iets of iemand die erna bij naam genoemd wordt.
Cunctus, -a, -um is een van de Latijnse bijvoeglijke naamwoorden die 'alles' betekenen, naast omnis, universus en totus. Het brengt de betekenis over van 'allemaal samen', allemaal verenigd'.
Resultaatzin, beheerst door het werkwoord celebrabantur.
Cicero wisselt op behendige wijze een schijn van valse bescheidenheid af – waarmee hij zijn publiek lijkt te vragen toestemming te geven om verder te gaan – met een meer vastberaden bewering, versterkt door de alliteratie perficiam profecto.
Deze zin zet naast een voorwaardelijke bijzin, die benadrukt dat Archias wel degelijk Romeins staatsburger was, een onvoorwaardelijke bijzin die de aanklacht van het proces omkeert: als hij geen burger wil zijn, moeten we hem er een maken.
Hier eindigt het exordium en begint de narratio van de speech (zie essay delen van een speech).
Het gebruik van het concrete in plaats van het abstracte pueritia, wellicht een leenconstructie uit het Grieks ἐκ παίδων ἐξελθεῖν (ex pàidon exelthèin, letterlijk 'uit de kinderen voortkomen').
Let op de positie van het onderwerp in de conclusie van de zin, en het gebruik van de naam Archias in plaats van A. Licinius zoals hiervoor. Waarom zou Cicero hier zijn Griekse naam gebruiken?
Chiasme; voor de enorme hoeveelheid superlativi, zie ook commentaar bij §3.
Famam ... expectatio ... adventus ... admiratio: een oplopende climax waardoor de luisteraar een indruk krijgt van hoe snel de roem van Archias zich over de hele Griekse wereld verspreidde.
Het werkwoord heeft als onderwerpen expectatio en adventus admiratioque.
Verwijzing naar het geheel van burgers, dat wil zeggen naar degenen die wettelijk burger van Rome zijn. Zie essay politieke achtergrond voor de veranderingen m.b.t. het burgerrecht die de bondgenotenoorlog 91-89 v. Chr. had voortgebracht.
In de Romeinse wereld volgt pueritia (of aetas puerilis) op de infantia en duurt van 4 tot 14 jaar.
Zie § 2 en 3. De hier genoemde artes zijn de artes liberales van §1.
Een belangrijke stad in Syrië, gesticht door Seleucus I in 300 v.Chr. Het werd de hoofdstad van de Romeinse provincie Syrië toen het in 64 v.Chr. door Pompeius werd veroverd.
Hier verwijst het naar sociale status. Archias behoorde tot de adel van Antiochië, hoewel zijn familie wellicht niet over aanzienlijke economische middelen beschikte, aangezien hij een carrière als rondreizende dichter nastreefde.
Klein-Azië: in deze periode duidde de term Asia een administratieve eenheid aan die in Anatolië was gevestigd na de troonsbestijging van Attalus III, waardoor een aanzienlijk gebied onder Romeinse controle kwam. Later werd, om deze provincie te onderscheiden van het veel grotere geografische gebied dat ook Asia werd genoemd, de aanduiding Klein-Azië toegevoegd. In andere contexten wordt de benaming proconsularis gebruikt om de vorm van provinciaal bestuur te benadrukken, die in de keizertijd werd toevertrouwd aan voormalige consuls van senatoriale rang.
Graecia (Griekenland): Latijnse term, equivalent aan Achaia, Hellas.
In de rest van Klein-Azië en in heel Griekenland: Cicero benadrukt dat Archias al een ware ster was in het hele oostelijke Middellandse Zeegebied voordat hij naar Italië kwam.